De Aziatische hoornaar en de Europese hoornaar herkennen

Deze week is het eerste nest van de Aziatische hoornaar ontdekt in Vlaanderen. Die is ongevaarlijk voor de mens maar eet wel inheemse insecten zoals de honingbij. Ga echter niet meteen in paniek alle insecten doodmeppen die je tegenkomt!

Leer eerst de onschuldige Europese hoornaar onderscheiden van de Aziatische via deze foto en de uitleg hieronder.

• Onze inheemse Europese hoornaar is groter dan de Aziatische.
• De Europese hoornaar heeft een geel en zwart op achterlijf; de Aziatische is bijna volledig zwart.
• De Europese hoornaar heeft rode poten, de Aziatische heeft zwarte poten met gele uiteinden.
• De Europese hoornaar heeft veel rood aan de kop en het borststuk, de Aziatische heeft geen rood op zijn lijfje.

Verspreid deze informatie bij je vrienden en kennissen want teveel mensen hebben de voorbije zomer onschuldige Europese hoornaars doodgemept. Dat mogen we de natuur niet aandoen. Die heeft al genoeg te lijden onder de invloed van de mens.

Terracotta bloempotjes als winterschuilplaats voor oorwormen

Maak winterschuilplaatsen voor de oorwormen door kleine terracotta bloempotjes met hooi of stro ondersteboven op je kastanjehek of een andere afsluiting te plaatsen.

De oorworm is namelijk de natuurlijke vijand van bladluizen, wollige bloedluizen en mijten. Daarnaast eet de oorworm ook larven en eieren van andere insecten die plagen kunnen veroorzaken in je tuin. Je kan de potjes ook ophangen aan lage takken van je bomen. Zorg dan wel dat de potjes niet kunnen.

Geef toe, die stenen bloempotjes zorgen ook nog eens voor een prachtige decoratie in je ecotuin!

Saus maken van je tomatenoverschot

Als je tomaten kweekt is het resultaat dikwijls alles of niets. Lukt alles, dan kan je meteen een grote hoeveelheid sappige tomaten oogsten die eigenlijk te groot is om in één keer te gebruiken. Verse tomaten bewaren kan echter maar voor een week bij een temperatuur tussen 12 en 16° C. Om langer te bewaren moet je op zoek gaan naar een andere methode.

Wij verwerken ons oogstoverschot liefst tot een saus van gekruide halve tomaten uit de oven, een alternatieve vorm van passata. Als de gehalveerde tomaten uit de oven zijn gekomen en zijn afgekoeld doen we ze in een grote zeef om ze met een houten lepel te pletten. Ook gebruiken we vaak een passe-vite of roerzeef. Het resultaat is een lekker gekruide tomatensaus die we invriezen om in de winter te gebruiken als basis voor de meest uiteenlopende gerechten. Het volledige recept van onze saus op basis van in de oven gedroogde tomaten staat hieronder.

Ingrediënten (voor 500 ml saus)

• 1,5 kg rijpe tomaten
• 3 teentjes knoflook – fijngesneden
• Enkele takjes tijm
• Enkele takjes marjolein
• 2 el olijfolie
• Zeezout
• Versgemalen peper

Recept

Verwarm de oven voor op 180 °C. Snij de tomaten in twee helften. Leg ze op een bakplaat met de snijkant naar boven. Strooi er de fijngesneden knoflook en de kruiden over. Besprenkel alles met de olijfolie. Gebruik veel zout en peper om goed op smaak te brengen.

Zet de bakplaat ongeveer een uur in de oven. Soms is het nodig om ze wat langer in de oven te laten want de tomaten moeten helemaal zacht zijn en aan de bovenkant moeten ze beginnen karamelliseren.

Laat de tomaten nog een halfuur afkoelen en pureer ze dan met een houten lepel door een grote zeef. De restjes schil en zaadjes gooi je in de vuilnisbak. Je kruidige saus is klaar om te worden ingevroren.

Schade van de buxusmot herkennen

Net zoals zoveel mensen hebben wij ook buxus in onze tuin. Bij toeval ontdekten we vreemde vraatsporen op één van onze buxusplanten. Er waren halvemaanvormige hapjes uit een aantal blaadjes genomen. De buxusmot indachtig hebben we de buxusstruik aan een grondig onderzoek onderworpen en wat bleek tot onze verbijstering? Er zaten rupsen in van de buxusmot!

Volgens de website van Natuurpunt waren dat de eerste gesignaleerde rupsen in Brugge. Na het plukken (en invriezen) van de rupsen hebben we het struikje ingepakt in insectengaas om de situatie te kunnen opvolgen.

Aangezien er zogezegd nog geen buxusmotten zaten in Brugge vroegen we ons af hoe die bij ons gekomen waren. Langs de andere kant hebben we de rupsen maar ontdekt omdat we toevallig eens met onze neus op de struik zaten. Misschien waren er dus nog onbekende kolonies in Brugge. We zijn dan op onderzoek uitgegaan om de buxussen in het openbaar groen in de buurt van ons huis te checken. Ook daar vonden we op minimale schaal vraatsporen. Rupsen hebben we daar nog niet gevonden maar wel een pop.

Je kan de aantasting door rupsen van de buxusmot dus veel sneller ontdekken dan gedacht. Als je wacht tot je struik bruin is kan je niets meer redden. Je moet dus bij perfect groene buxussen op zoek naar de allereerste vraatschade. Die schade herken je aan bruine cirkelvormige of halvemaanvormige restjes van bladeren. Op de plaats waar je dit  ontdekt ga je dan intensief speuren naar rupsen in de kern van de struik, niet aan de buitenkant want daar zitten ze niet. Kleine groene keuteltjes zijn een extra aanwijzing dat er rupsen zitten of gezeten hebben. Vind je rupsen, doe ze dan in een potje en steek dat in de vriezer voor enkele dagen. Daarna kan je ze in de vuilnisbak gooien.

Als je niet meteen rupsen vindt bij de vraatsporen ga je op zoek naar een wit spinsel waar de verpopte rups of pop inzit. Het spinsel bestaat uit enkele blaadjes die aan elkaar gesponnen zijn met veel minuscule witte draadjes.

Ook als je de buxusmot zelf ziet kan je beginnen speuren naar eitjes of later uitgekomen rupsjes. De buxusmot is een nachtvlinder die wat driehoekig van vorm is en volledig wit is met een bruine rand aan de vleugels.

(c) Leo Janssen via Natuurpunt

Winterbloemkool zaaien in juni en juli

Zaai in juni of juli – liefst tussen half juni en half juli - winterbloemkool in potjes en plant ze uit in open grond om de 70 cm na een zestal weken. Dat is tussen half en eind augustus. Bedek de plantjes met insectengaas. Dat vind je de dag van vandaag bij de meeste tuincentra en bij biologische kwekers zoals Ecoflora.

Winterbloemkool gaat tot aan de winter blad vormen en gaat dan in rust. Tijdens de winter kan er vorstschade optreden en daarom wordt winterbloemkool soms afgedekt met plastic tot de zware vorst voorbij is. Door de vorstgevoeligheid heeft de winterbloemkool dus het meeste kans op slagen in de kuststreken West-Vlaanderen en Zeeland waar het bekende ras Walcheren vandaan komt. Door af te dekken is het echter ook perfect mogelijk om in het binnenland te kweken.

Winterbloemkool heeft graag grond met veel humus dat vocht vasthoudt, maar té natte grond is dan weer slecht. Bij zware kleigronden plant je de winterbloemkool dus best op verhoogde bedden.

Winterbloemkool ga je niet bemesten bij de aanplant. Pas als de koolgroei herstart na de winter – ergens in maart – heeft de winterbloemkool extra mest nodig in de vorm van compost. Naargelang de omstandigheden kan je de bloemkool oogsten in april of mei. Het oogsttijdstip bepalen is redelijk moeilijk want tot ongeveer twee weken vóór dat tijdstip is nog helemaal geen kool te zien. In die twee weken vormt de bloemkool zich dus heel snel. Ben je te laat met oogsten, dan zal de compacte bloemkool splitsen in afzonderlijke stengeltjes die uitgroeien tot bloemen. Vanaf april moet je dus heel regelmatig controleren of de bloemkoolvorming gestart is.

Bloemenweide aanleggen door de grond te verarmen

Veel ecologische tuiniers weten dat je de grond of je gazon moet verarmen om een bloemenweide te krijgen. Jaarlijks twee keer maaien is hiervoor een goede techniek omdat je zo heel wat voeding weghaalt uit je tuin. De eerste keer maai je tussen half juni en half juli. De tweede keer in september. Wat velen echter niet weten is dat het beheer van het maaisel een grote invloed heeft op de hoeveelheid voeding die je wegneemt. Slecht beheer zorgt zelfs dat er netto niets van voeding wordt weggehaald. We leggen even uit wat de beste techniek is.

Wil je de grond echt verarmen om een bloemenweide te krijgen, verwijder dan het maaisel binnen de eerste twee dagen na het maaien. Door het maaisel te laten liggen verdwijnen de meeste voedingsstoffen namelijk vanuit de afgemaaide plantendelen weer in de bodem. Die stoffen zijn vooral stikstof, fosfor en kalium. Na twee dagen is de meeste voeding uit het maaisel weer in de bodem "gelekt". Al jouw maaiwerk is dan voor niets geweest.

Laat je het maaisel langer dan twee weken liggen, dan is zoveel voeding teruggelekt dat de hoeveelheid voeding die je finaal uit de grond hebt verwijderd zelfs minder is dan de voedingsstof die jaarlijks automatisch uit de lucht op je tuingrond valt. Dit laatste verschijnsel noemt men atmosferische depositie. Die voedingsstoffen uit de lucht zijn afkomstig van de veeteelt, de industrie en het autoverkeer.

We baseerden onze tip op wetenschappelijk onderzoek van A.P. Schaffers, M.C. Vesseur en K.V. Sykora van de WUR, de universiteit van Wageningen.

Atmosferische depositie (afbeelding VMM - Vlaamse Milieu Maatschappij)

De veelzijdige vlier

In een ecologische tuin - groot of klein - is een vlierstruik zeker op zijn plaats. In elk seizoen speelt hij zijn rol. Het begint in de lente wanneer de vlier uitbundig bloeit in roomwitte bloemschermen. Die bloemen trekken vlinders en insecten aan, bijen lijken de bloemen echter links te laten liggen. Ook voor de mens is de geur van de bloesems onweerstaanbaar lekker. Door zijn parasolvormige groeiwijze is de vlier enorm geschikt om onder te schuilen tijdens de warme zomerdagen en - sinds enkele jaren ook alsmaar vaker - tijdens de bloedhete lentedagen. Op een bepaald moment verschijnen er rond bepaalde twijgjes vlierbladluizen (Aphis Sambuci) waardoor kort daarna veel lieveheersbeestjes ze komen opeten. Ook de mezen komen er gretig op af om hun jongen te voeden.

In de late zomer en de herfst heeft  de vlier prachtig zwarte bessen die geliefd zijn bij vogels zoals de merel, het roodborstje, de lijster en de zwartkop. In de winter verliest de vlier zijn blaadjes. Het hout is zacht en het binnenste is sponsachtig. Een dode tak is daarom dikwijls hol en dat is dan weer goed voor insecten om als winterverblijf te dienen.

We mogen ook niet vergeten dat de mens lekkere vlierbessensiroop maakt en superheerlijke vlierbloesemdrank brouwt met alles wat de vlier te bieden heeft. Gezondheid!