Ecologisch bestrijden van bladluizen (deel 3): gaasvlieg

Dit is ons laatste deel over hoe je bladluizen kan bestrijden zonder gif. Een insect waarvan je niet zou verwachten dat het bladluizen eet is de gaasvlieg. In Nederland noemt men ze goudoogjes. De gaasvlieg is de groene tere vlieg die je aan het einde van de zomer voor het raam ziet zweven en ’s winters soms op zolder of in schuurtjes aantreft. Daar overwinteren ze namelijk om zich te beschermen tegen de kou. Mep ze dus niet dood als je ze tegenkomt want ze zijn nuttig in je siertuin en moestuin. Volwassen gaasvliegen en hun larven eten allebei veel bladluizen.

De gaasvlieg zie je vaak aan het eind van de zomer verschijnen

De larve van een gaasvlieg

De voorbije drie blogteksten hebben we gefocust op insecten die bladluizen roven. We mogen echter niet vergeten dat ook vogels veel insecten eten. Wanneer een vogel een tak vol bladluizen ontdekt hebben zijn bladluizen gemakkelijk voedsel want ze zitten met honderden samen. Als je dus veel vogels hebt in je tuin leidt automatisch ook tot minder plagen van bladluizen.

Een pimpelmees heeft een takje met bladluizen gevonden

Mocht je ondanks alles toch nog een bladluizenplaag hebben die je héél snel wil oplossen dan is er nog een drastische methode die je zelf moet uitvoeren. Doe enkele druppels ecologisch wasmiddel in 1 liter water en giet dit in een watersproeier. Vernevel dit over de bladluizen en ’s anderendaags zijn ze dood omdat het wasmiddel hun schild aantast. Het zeepmengsel is snel afbreekbaar in de natuur en dus niet schadelijk voor het milieu.

Enkele druppels ecowasmiddel in 1 liter water en dan sproeien op de luizen

Ecologisch bestrijden van bladluizen (deel 2): oorwormen

We legden al uit dat het lieveheersbeestje heel veel bladluizen eet, maar de bladluis heeft nog andere natuurlijke vijanden. De meest bekende is ongetwijfeld de oorworm. Dat is een smalle kever die snel heen en weer kronkelt als je onverwachts een steen omdraait in je tuin.

De oorworm eet bladluizen en is daarom ook ideaal om mieren weg te houden uit een boomgaard. Mieren komen namelijk af op bladluizen in de fruitbomen en beheren ze als een kudde om te genieten van de zoete stof die de luizen produceren. Tegelijk beschadigen de mieren het fruit door er van te knagen. Als je de bladluizen verwijdert uit je boomgaard, verminder je dus automatisch het probleem van de mieren.

Oorwormen leven van nature in rottende vegetatie. Je kan ze dus lokken door hun natuurlijke woning na te bootsen. Vul stenen bloempotjes met wat hooi en hang ze ondersteboven op in de fruitbomen. Wie nog houten steunpalen heeft staan bij de bomen, kan ook daar een omgekeerd bloempotje met gedroogd lang gras op plaatsen. Je kan de potjes ook op een kastanjehek plaatsen.

Heb je geen bloempotjes over, dan kan je ook een bundel hooi tussen twee lage takken van je fruitboom klemmen.

Ecologisch bestrijden van bladluizen (deel 1): lieveheersbeestje

In tegenstelling tot wat veel mensen denken, moet je bladluizen niet bestrijden met gif. In de meeste gevallen lost de natuur het probleem zelf op, maar je moet de oplossing natuurlijk (her)kennen.

Wie zo’n beestjes ziet verschijnen op zijn struiken en bomen schrikt zich een hoedje, “Welke lelijke kever belaagt hier mijn planten?”, maar wat je hier ziet is de grootste natuurlijke belager van de bladluis: de larve van het lieveheersbeestje.

De oranje-zwarte larve van het lieveheersbeestje

Alles begint met de eitjes die het lieveheersbeestje afzet op de bladeren van de plant waar heel veel bladluizen opzitten. Je ziet de eitjes moeilijk omdat ze meestal aan de onderkant van een blad te vinden zijn. Ze staan meestal gegroepeerd in een schijfje en ze zijn oranje van kleur. Als je die opmerkt mag je weldra enkele luizenverdelgers verwachten. :-)

De eitjes van het lieveheersbeestje

Na ongeveer een week komen er kleine larven uit en eten ze gedurende zo’n 3 weken volop bladluizen, zelfs een 150-tal bladluizen per dag. In die periode groeien de laven snel.

De larve van het lieveheersbeestje

Dan verpoppen ze en de pop zoekt een rustig plaatsje voor een laatste gedaanteverwisseling.

De pop van het lieveheersbeestje

Na weer twee weken komt het volwassen lieveheersbeestje uit de pop en kan de cyclus opnieuw beginnen.

In dit filmpje zie je de larve van het lieveheersbeestje op jacht naar bladluizen:

Larve lieveheersbeestje eet bladluis

Spitten zonder rugpijn

De voorbije dagen klaagden verschillende mensen uit mijn omgeving over rugpijn. Het mooie weer had hen de tuin in gelokt waar ze vol enthousiasme allerlei tuinwerkjes hadden opgeknapt. Eén van de zwaarste tuinkarweien blijft het klassieke ‘spitten’, een werk dat eigenlijk maar zelden echt nodig is. Enkel bij het aanleggen van een nieuw stuk tuin is spitten nog een optie.

Wie al het hardnekkig onkruid op zijn bouwgrond heeft weggekregen dankzij onze methode met zwart plastiek, kan beginnen met de tuinaanleg.

Dikwijls is de bouwgrond hard geworden door regelmatige betreding of door het passeren van werfvoertuigen. Het eerste tuinwerk is dan om de grond los te maken zodat de planten beter kunnen groeien. De meeste mensen huiveren van de gedachte dat ze de grond moeten omspitten. Begrijpelijk want spitten is heel lastig en leidt dikwijls tot rugpijn achteraf. Sommigen huren een freesmachine maar voor kleine oppervlakte kan het goedkoper met gewoon tuingereedschap. De oplossing is om een spitvork te gebruiken in plaats van een spade. Het voordeel van de spitvork is dat je geen megakluit aarde moet aansnijden, opheffen en omkeren. Met de vork ga je minder diep en breek je de kluit al vooraf. Zo ga je dan ook kleinere brokjes aarde opheffen en is er minder kans op rugpijn. Na het spitten kan je eventueel de grond nog verkruimelen met een rakel.

Bijkomend voordeel is dat er meer lucht tussen de kleine aardkluiten komt waardoor het bodemleven letterlijk meer zuurstof krijgt.

Door de grond met de spitvork te keren zie je ook gemakkelijker de onkruidwortels die de behandeling met zwart plastiek hebben overleefd. Die pluk je dan gewoon weg van de grond om een nieuw onkruidprobleem te voorkomen.

Rottend fruit voor vlinders

Deze keer geen ecologische tip om je tuin aan te leggen maar wel een tip om van je tuin te genieten in september en oktober. Het einde van de zomer en het begin van de herfst is de periode waarin het meeste fruit rijp wordt. Het geluk van de tuiniers kan niet op met al die lekkere vruchten die je uit het vuistje eet of die je verwerkt tot sapjes, cake, confituur en ander lekkers.
De slechte, rotte vruchten belanden dan in de compostbak of in de vuilniszak. Toch kunnen ook deze vruchten je veel plezier bezorgen. Veel vlinders leven van de sappen uit rottend fruit.

In augustus begin ik met het verzamelen van de slechte vruchten. Ik zoek zonnige plaatsen waar ik ze kwijt kan. Schaduwplaatsen zullen weinig of geen vlinders lokken maar wel wespen.

Peren zijn de meest geschikte vruchten omdat ze heel sappig zijn als ze overrijp of zelfs rot zijn. Toch zijn afgedankte appelen, bessen of pruimen ook goed. Ze gaan wel kleinere aantallen vlinders lokken. Als wij nog goed fruit overhebben omdat het teveel is voor ons eigen verbruik en dat van alle kennissen, dan leg ik die in een verborgen tuinhoekje opzij tot ze vanzelf rotten en klaar zijn voor gebruik. Je kan immers vlinders lokken tot begin november als het een zonnige dag is. Dit jaar is dit zeker het geval door de superoogst door het zomerse voorjaar.

Na enkele jaren heb ik al wat ervaring met geschikte voederplekjes voor vlinders. Ik leg fruit op een pasgeschoren haag, op een afgedankt tuinbankje, op een vogelvoederhuisje of in opgehangen bloempotjes. Ik probeer wel te vermijden om fruit op de grond te leggen want onze kat speelt graag met die fladderende vlinders. Helaas overleven de vlinders dat spelletje niet. :-) Eigenlijk is elk tuinplekje geschikt zolang het maar in de zon ligt.

De rotte vruchten zijn na enkele dagen verschrompeld tot een droog ‘koekje’ en dan kan je ze gemakkelijk weggooien op de composthoop en vervangen door nieuwe sappige exemplaren. Veel vlinderplezier!

 

Grondige pH test

Om goed te groeien moeten planten voldoende licht, warmte, lucht, water en voeding hebben. Die laatste drie elementen krijgen de planten via de bodem. Het is dus belangrijk om te weten welk soort bodem of grond je tuin heeft omdat dit bepaalt hoe goed de drie elementen in je tuingrond komen en blijven. Pas dan kunnen ze immers worden opgenomen door de planten. Wij hebben hiervoor een methode toegepast die gemakkelijk is en helemaal niet duur.

Eerst bepalen we de zuurtegraad van de tuingrond. Neem hiervoor enkele kleine stalen aarde in je tuin op ongeveer 20 cm diep en vermeng ze. Neem een glazen confituurpot. Vul die voor de helft met aarde van de tuinstalen en voor de andere helft met water. Doe een deksel erop en schud de pot stevig tot je een egaal bruin moddersoepje krijgt. Van dit mengsel giet je een deel in een meetbekertje van een pH-test. Je voegt de gevraagde hoeveelheid kleurstof toe en na enkele minuten verkleurt het mengsel. Vergelijk dit kleur met de kleurkaart en je kan meteen aflezen welke zuurtegraad je grond heeft. Wij gebruiken een pH-test die men normaal gebruikt om vijverwater te controleren. Die test kan je in de gewone tuincentra kopen.

De rest van het moddermengsel gebruiken we om de grondstructuur te testen. Laat het mengsel 24u rusten in de confituurpot. Op die manier zullen de zwaardere gronddeeltjes beginnen zakken, de lichtere deeltjes zullen stijgen. Na een dag hebben zich verschillende laagjes gevormd. De onderste laag is het zwaarst en bestaat uit zand, daarboven komt een tweede laag die uit leem bestaat en ten slotte krijg je de bovenste laag met klei. Door de hoogte van elk laagje te meten kan je afleiden wat het hoofdbestanddeel is van je tuingrond.

Ecologisch bestrijden van bladluizen met Oost-Indische kers

Oost-Indische kers of Capucien is een plant die oorspronkelijk uit Zuid-Amerika komt. Het wordt Oost-Indisch genoemd omdat men vroeger dacht dat Amerika het oostelijk deel van India was.

De plant werd door Lodewijk XIV geïntroduceerd in Frankrijk als voedselplant. Je kan er zo goed als alles van eten en het bevat veel voedingsstoffen. De smaak lijkt op die van waterkers. De Fransen noemden het dan ook ‘Cresson du Pérou”. De latijnse naam Tropaeolum komt van het Grieks ‘tropaion’ dat trofee betekent. De blaadjes en de bloemen van de Oost-Indische kers lijken immers op de schilden en de helmen die in de oudheid opgehangen werden op de plaats waar de vijand verslagen werd.
De roepnaam Capucien komt van de gelijkenis tussen de bloemen en de kappen van de Kapucijnermonniken.

In de tuin is de Oost-Indische kers een heel goed middel om de zwarte bladluizen aan te trekken en zo weg te houden van andere planten. Ze wordt daarom een vangplant genoemd. Wij gebruiken de plant op die manier in de buurt van de moestuin. Op de foto zie je heel goed de zwarte bladluizen zitten onderaan het blad.

Je kunt de plant ook gebruiken als klimmer. Wij laten ze soms groeien over de composthoop voor het mooie effect. In zo’n voedselrijke omgeving krijgt ze echter veel blad en weinig bloem.

Oost-Indische kers is tenslotte ook de voedselplant voor de rupsen van het koolwitje. Wie zijn kolen wil sparen en toch de witte vlinders wil moet dus zeker deze plant proberen. De plant blijft mooi tot de eerste vorst en dan verdwijnt ze. De zaden die ongeveer een erwt groot zijn zorgen het jaar nadien voor nieuwe planten.